Αποκλειστική συνέντευξη στη Δέσποινα Δημότση. Τεύχος 74, Νοέμβριος 2026
Ο Γεώργιος Καλαμάρας είναι Έλληνας εικαστικός δημιουργός και εκπαιδευτικός, γεννημένος στη Νέα Ιωνία Αττικής το 1958. Με μια πολυσχιδή πορεία που εκτείνεται σε περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, έχει αφήσει έντονο αποτύπωμα τόσο στην ελληνική εικαστική σκηνή όσο και στην καλλιτεχνική εκπαίδευση.
Σπούδασε Ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (Α.Σ.Κ.Τ.) της Αθήνας (1980-1987) υπό την καθοδήγηση σπουδαίων δασκάλων, όπως ο Δ. Μυταράς, ο Δ. Κοκκινίδης και ο Ν. Κεσανλής, ενώ μαθήτευσε και στο εργαστήριο Χαρακτικής του Αθ. Εξαρχόπουλου. Η καλλιτεχνική του αναζήτηση συνεχίστηκε στην Ισπανία, όπου πραγματοποίησε μεταπτυχιακή εξειδίκευση στη Ζωγραφική στην Α.Σ.Κ.Τ. Σεβίλλης (1993-1994) με υποτροφία της ισπανικής κυβέρνησης, εμβαθύνοντας στο εξπρεσιονιστικό σχέδιο και την προσωπογραφία, ενώ παράλληλα έλαβε και υποτροφία της BOSCH για μεταπτυχιακές σπουδές στο Βερολίνο.
Το εικαστικό του έργο έχει παρουσιαστεί σε σημαντικές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις σε εμβληματικούς χώρους τέχνης, όπως η ιστορική Γκαλερί «ΩΡΑ», η Γκαλερί BOSCH, το Κέντρο Τεχνών του Πάρκου Ελευθερίας και η Δημοτική Πινακοθήκη Πάρου. Έργα του κοσμούν τη συλλογή της Δημοτικής Πινακοθήκης του Δήμου Αθηναίων, καθώς και σημαντικές ιδιωτικές και εταιρικές συλλογές.
Παράλληλα με την καλλιτεχνική του δημιουργία, ανέπτυξε επί 36 συναπτά έτη (1989-2025) πλούσιο εκπαιδευτικό έργο στη δημόσια εκπαίδευση (Δημόσια Γυμνάσια, Ενιαία Λύκεια, Τεχνικά και Επαγγελματικά Λύκεια και Δημόσια Ι.Ε.Κ..), μεταδίδοντας σε γενιές μαθητών τις γνώσεις του πάνω στο ελεύθερο και γραμμικό σχέδιο, τη σύνθεση, τη φωτογραφία και την Ιστορία της Τέχνης.
ΔΔ: Τί ήταν αυτό που σάς ενέπνευσε να ασχοληθείτε με την ζωγραφική;
ΓΚ: Ο πατέρας τής μητέρας μου , ο παππούς μου Πέτρος Παπαστεργιάδης. Ήταν Γλύπτης στην Ρόδο επί Ιταλικής Κατοχής. Φιλοτέχνησε πολλές από τίς Γλυπτικές κατασκευές πού υπάρχουν στο νησί. Δεν ξέρω άν υπάρχει γονιδιακή σύνδεση αλλά από μικρός είχα έφεση στην τέχνη και μία ευχέρεια στην σχεδίαση. Σχεδίαζα και έπαιζα κιθάρα ως αυτοδίδακτος από τα μικράτα μου μέχρι το τέλος τής εφηβείας μου. Τότε είχαμε ένα γείτονα στο διπλανό σπίτι που ήταν νεαρός ζωγράφος. Όταν έβλεπα τα έργα του με έπιανε δέος και έτρεφα γι’ αυτόν μεγάλο θαυμασμό και σεβασμό. Κάπου εκεί φάνηκε ότι μού άρεσε περισσότερο να εκφράζω την ψυχοσύνθεσή μου με εικόνες, παρά με ήχους και μετά την εισαγωγή μου το 1977 στην Ανώτερη Σχολή Γραφικών και Διακοσμητικών Τεχνών τής Αθήνας έπρεπε να διαλέξω. Το ταλέντο , άν το έχεις, θέλει πίστη, ενθάρρυνση και ώθηση και αυτή μου δόθηκε ευτυχώς πλουσιοπάροχα από κάποιους υπέροχους καθηγητές μου στην Σχολή αυτή. Αυτοί μέ ώθησαν να δώσω εξετάσεις για εισαγωγή στην Α.Σ.Κ.Τ. το 1980, στην οποία ευτυχώς πέρασα με την πρώτη απόπειρα.. Τότε κατάλαβα πόσο ευλογημένος ήμουν, γιατί όταν ζωγράφιζα δεν καταλάβαινα πώς περνούσαν οι ώρες, οι μέρες, οι εβδομάδες, οι μήνες. Έχανα την αίσθηση τού χρόνου. Τότε κατάλαβα στο πετσί μου ότι αυτή ήταν η τέλεια απασχόληση για μένα , αυτή που όσο την κάνεις δεν θέλεις να βλέπεις το ρολόι σου. Για τα πρώτα μου βήματα, χρωστάω πολλά στον Φώτη και την Λυδία Σαρρή, την Χαρίκλεια Μυταρά, τον Νίκο Στέφο, τον Στέφανο Δασκαλάκη και τούς καθηγητές μου στην Α.Σ.Κ.Τ. Αθήνας Νίκο Κεσανλή και Δημοσθένη Κοκκινίδη.
ΔΔ: Πόσο μεγάλη επίδραση είχαν στα έργα σας οι μεταπτυχιακές σπουδές σας σε Ισπανία και Γερμανία; Ποιές διαφορές είδατε σε σχέση με την χώρα μας;
ΓΚ: Περισσότερο επιδραστική για μένα ήταν η Ισπανία, στην οποία βρέθηκα για μεταπτυχιακές σπουδές το 1993 και το 1994 μετά από υποτροφία τής Ισπανικής Κυβέρνησης. Εκεί είδα έργα πολύ μεγάλων καλλιτεχνών σε Μουσεία, Ιδρύματα και Αίθουσες Τέχνης, όπως Νταβίντσι, Βελάσκεθ, Γκόγια, Τέρνερ, Μούνκ, Ντεγκά, Σεζάν, Βαν Γκόγκ, Γκωγκέν, Πικάσο, Μπράκ, Ματίς, Νταλί, Κλέε, Καντίνσκυ, Κλίμτ, Σίλε, Κοκόσκα, Μπέικον και πολλούς άλλους, αλλά κυρίως τον τεράστιο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο…Οπωσδήποτε επηρεάστηκα εκείνη την εποχή και από τον Γερμανο- Αυστριακό Εξπρεσσιονισμό που είδα στο Βερολίνο που πήγα με υποτροφία της Bosch. Τα πρώτα μου έργα μετά τις σπουδές μου στην Α.Σ.Κ.Τ. ήταν αφαιρετικά (όχι αφηρημένα). Από τότε που πήγα σε αυτές τις χώρες τα έργα μου έγιναν πιο παραστατικά. Οι διαφορές που είδα εκεί σε σχέση με την χώρα μας είναι μεγάλες. Εκεί κατάλαβα πως η Ελλάδα, ο τόπος πού χάρισε στην ανθρωπότητα την ομορφότερη Γλυπτική και Ζωγραφική (στα αγγεία) είναι σήμερα μιά εικαστική επαρχία. Δυστυχώς. Η Ισπανία και η Γερμανία έχουν πάρα πολλά Μουσεία, Ιδρύματα και Γκαλερί Παγκοσμίου κύρους. Εμείς δυστυχώς πολύ λίγα. Οι άνθρωποι επίσης εκεί φαίνεται να έχουν λάβει περισσότερη και καλύτερη Εικαστική Παιδεία από τούς Έλληνες. Εκεί εκτιμούν και σέβονται πολύ τούς Εικαστικούς καλλιτέχνες. Έχουν επίσης μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα να υποστηρίξουν έναν εικαστικό καλλιτέχνη. Δυστυχώς στήν Ελλάδα πρέπει να είστε από πλούσια οικογένεια για να γίνετε ζωγράφοι, μάς έλεγε με υπερβολή ο Δημήτρης Μυταράς στο προκαταρκτικό έτος της Α.Σ.Κ.Τ. το 1980-81…Τότε τον κράζαμε…Σήμερα δεν ξέρω αν είχε δίκιο ή όχι…Τα παιδιά από πλούσιες οικογένειες σίγουρα δεν έχουν τον ίδιο ψυχισμό με τα παιδιά που προέρχονται από τα μικρομεσαία στρώματα. Ίσως αυτός ο ψυχισμός τελικά παίζει τον σπουδαιότερο ρόλο για να γίνει κάποιος στην Ελλάδα σήμερα ζωγράφος.
ΔΔ: Ποιοί κλασσικοί ή σύγχρονοι καλλιτέχνες έχουν διαμορφώσει το στύλ σας;
ΓΚ: Αυτή είναι μιά δύσκολη ερώτηση. Το ερώτημα αυτό θα πρέπει να το απαντήσουν οι ειδικοί της Τέχνης ή κάποιοι συνάδελφοί μου. Μάλλον δέν πρέπει να έχω ένα συγκεκριμένο στύλ, σαν αυτό όπου οι θεωρητικοί της Τέχνης θέλουν οπωσδήποτε να σε εντάξουν. Μού αρέσει να πειραματίζομαι παίζοντας με τα διάφορα στύλ και δεν μπορώ να απαντήσω σε ποιό ακριβώς καλλιτεχνικό στύλ ή ρεύμα ανήκω. Δεν ξέρω άν αυτό είναι καλό ή κακό αλλά έτσι αισθάνομαι. Στα έργα μου υπάρχουν σίγουρα κάποια στοιχεία Εξπρεσσιονισμού όπως και Συμβολισμού. Είναι εικόνες πού δημιουργούνται περισσότερο μέσα από την οπτική μου μνήμη, παρά από επισταμένη επί τόπου οπτική παρατήρηση. Θα ήθελα η ζωγραφική μου να φαίνεται περισσότερο πνευματική, παρά οπτική, καθότι μου αρέσει περισσότερο το Πνευματικό Βυζάντιο από την Σαρκική Αναγέννηση. Το σίγουρο είναι ότι μου αρέσουν πολύ ο Κλέε, ο Πικάσσο, ο Μπράκ, ο Ματίς, ο ΝταΒίντσι, ο Ντεγκά, ο Σεζάν, ο Βαν Γκόγκ, ο Κοκόσκα, ο Σίλε, ο Μπαλτύς, ο Μούνκ, ο Χόκνεϊ, ο Κόντογλου, ο Παπαλουκάς, ο Τσαρούχης, ο Διαμαντόπουλος, ο Σπυρόπουλος και οπωσδήποτε ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, όπως και οι Βυζαντινές Εικόνες. Κυρίως όμως αισθάνομαι ότι ανήκω σε μένα και στα όνειρά μου, τις μνήμες μου.
ΔΔ: Ποιά υλικά και χρώματα προτιμάτε και γιατί;
ΓΚ: Λάδια κυρίως, τέμπερες, ακρυλικά, μολύβια και σε μερικά έργα μου λίγο κολλάζ. Στα έργα μου κυρίως περισσεύουν τα ψυχρά χρώματα και τα γαιώδη, όπως οι ώχρες και τα κεραμιδοκόκκινα rouge anglais και η έμφαση δίνεται σε καποιο θερμό χρώμα ανάμεσα στα ψυχρά. Π.χ. φανταστείτε ένα κόκκινο τριαντάφυλλο μέσα σε έναν πράσινο κήπο. Αυτό εξυπηρετεί πολλές φορές τους συμβολισμούς μου. Τα γαιώδη δέ χρώματα θεωρώ ότι είναι πιό κοντά στα αληθινά χρώματα της φύσης. Επειδή μού αρέσει η νύχτα, μού αρέσει να δημιουργώ πολλές φορές μία νυχτερινή ατμόσφαιρα, η οποία όμως δεν είναι αφώτιστη. Δεν έχει το άπλετο φώς της ημέρας, όμως αυτό το σπάνιο φώς, απο ένα φεγγάρι συνήθως και τίς λάμψεις του μέσα στη θάλασσα, αποκτά την δική του αξία. Την ελπίδα που γεννιέται μέσα απο το σκοτάδι.
ΔΔ: Ποιό στοιχείο στα έργα σας πιστεύετε οτι κάνει κάποιον να αναγνωρίσει αμέσως ότι ο πίνακας είναι δικός σας;
ΓΚ: Η θάλασσα, το φεγγάρι, μισό ή ολόκληρο, ο τρόπος γραφής και χρωματισμού και οι μορφές. Τα πρόσωπά μου, που έχουν κάτι το άφυλο διότι με ενδιαφέρει ο άνθρωπος γενικά και όχι τόσο το φύλο του.
ΔΔ: Πώς μοιάζει μια τυπική μέρα στο ατελιέ σας όταν δημιουργείτε;
ΓΚ: Υπέροχη. Είναι μεγάλη ευτυχία να έχω τον χρόνο που θέλω για να μπορέσω να δημιουργήσω μία εικόνα. Κάθε μέρα που ξυπνάω και βλέπω το φώς να μπαίνει από το παράθυρο του ημιυπόγειου ατελιέ μου, αισθάνομαι τυχερός που μου δίνεται η δυνατότητα να μπορέσω να πραγματοποιήσω άλλο ένα πείραμα ακόμα. Το πιό δύσκολο είναι να αποφασίσω σε κάθε έργο ποιά και πώς θα είναι η τελευταία πινελιά. Γι’ αυτό ένας ζωγράφος πρέπει να έχει στο ατελιέ του αρκετό χώρο για να τοποθετεί τα έργα του, παλιά ή νέα, και να τα ξαναβλέπει, να τα ξαναβλέπει. Πολύ θα ήθελα να έχω ένα ατελιέ με ένα μπαλκόνι ψηλά, πάνω από τη θάλασσα και να νοιώθω την αύρα της. Επειδή όμως δεν δύναμαι να το έχω, ζωγραφίζω πού και πού τέτοιες εικόνες που όταν τις βάζω στον τοίχο αισθάνομαι ότι είμαι κάπου εκεί ψηλά και αγναντεύω νησιά και θάλασσες. Και στα υπόγεια λοιπόν μπορεί να υπάρχει η θέα.
ΔΔ: Έχοντας μακρά εκπαιδευτική δραστηριότητα, πώς καθοδηγείτε τούς μαθητές σας να βρούν τη δική τους καλλιτεχνική “φωνή” , χωρίς να αντιγράφουν το δικό σας στύλ;
ΓΚ: Αν μαθαίνεις στους μαθητές σου τα βασικά στοιχεία της εικαστικής γλώσσας όπως πρέπει, αυτοί κάποια στιγμή εφ’ όσον έχουν το ταλέντο θα βρουν τον τρόπο να εκφραστούν μοναδικά. Χρειάζεται προσεκτική και σωστή καθοδήγηση στο Ελεύθερο Σχέδιο και στις Βασικές Αρχές Σύνθεσης. Στην Ιστορία της Τέχνης δε, όταν βλέπουν τα έργα των μεγάλων καλλιτεχνών και τα καλλιτεχνικά κινήματα που έχουν εμφανιστεί, μπορούν κάλλιστα να εμπνευστούν και να εκφραστούν ποικιλοτρόπως. Αν μάλιστα ο καθηγητής τούς τονίζει οτι αυτοί που έμειναν στην Ιστορία της Τέχνης και άντεξαν στον χρόνο, ήταν αυτοί που τόλμησαν να κάνουν κάτι πρωτόγνωρο και μοναδικό, χωρίς να μιμούνται τούς προηγούμενους αλλά να εμπνέονται απο αυτούς. Κάπως έτσι ένας καθηγητής Εικαστικών μπορεί να ωθήσει τούς μαθητές του να ψάξουν να βρούν την δική τους όσο γίνεται καλλιτεχνική φωνή, γιατί όπως ξέρετε παρθενογένεση στην Τέχνη δέν υπάρχει…Εδώ μπορώ να δηλώσω περήφανος για αρκετά παιδιά, μαθητές και μαθήτριές μου που εισήχθησαν στην Α.Σ.Κ.Τ. και άλλες καλλιτεχνικές σχολές. Θα αναφερθώ μόνο στον πρώτο μου ταλαντούχο μαθητή, όταν ήμουν πρωτοδιόριστος καθηγητής εικαστικών μαθημάτων στην Ερμιονίδα Αργολίδας το 1989-90, που με έκανε περήφανο με τήν εξέλιξή του και είμαστε πιά εκτός από συνάδελφοι και δύο πολύ καλοί φίλοι….τον Ανάργυρο Πασχάλη…
ΔΔ: Η συμμετοχή σας σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις είναι μεγάλη. Υπάρχει κάποια έκθεση που έχετε ξεχωρίσει και για ποιό λόγο;
ΓΚ: Ναι. Είναι τρεις…Η πρώτη σοβαρή έκθεσή μου στην Γκαλερί-Πνευματικό Κέντρο ΩΡΑ του Ασαντούρ Μπαχαριάν στην οδό Ξενοφώντος στο Σύνταγμα το 1989, ήταν πολύ σημαντική για μένα γιατί αυτός ο άνθρωπος πίστεψε στην δουλειά μου, παρότι δεν φαινόταν ευπώλητη, επειδή τότε κυριαρχούσαν στα έργα μου νυχτερινές και γαιώδεις ατμόσφαιρες από εσωτερικά τοπία αρκετά αφαιρετικά. Επίσης η έκθεσή μου το 1992 στην γκαλερί της BOSCH, διότι αποδείχθηκε πολύ επιτυχημένη, ποιοτικά μέν (σύμφωνα με τίς κριτικές) αλλά και εμπορικά. Για αυτή την έκθεση επιλέχθηκαν από ειδική επιτροπή μόνο έξι νέοι καλλιτέχνες ( μέσα από 500 περίπου που εξετάστηκαν) να εκθέσουν ατομικά εκεί, στην γκαλερί τής εταιρίας την περίοδο 1992-1993 και ένας από αυτούς τελικά θα έπαιρνε την υποτροφία για μεταπτυχιακά στην Α.Σ.Κ.Τ. Βερολίνου. Αυτός λοιπόν ήμουν εγώ. Ήταν μεγάλη τιμή και επιβεβαίωση όλο αυτό, για το οποίο είχα αρχικά αρκετές αμφιβολίες, γιατί πίστευα ότι τα έργα μου δεν θεωρούνταν ευπώλητα….Επίσης η έκθεσή μου το 2002 στο πνευματικό κέντρο της Νάουσας Πάρου με τοπία και πλεούμενα του νησιού, γιατί πωλήθηκαν τελικά τα μισά σχεδόν έργα που εξέθεσα.
ΔΔ: Τι να περιμένουμε από εσάς καλλιτεχνικά στο άμεσο μέλλον; Υπάρχει στα σκαριά κάποια νέα έκθεση ή μια θεματική ενότητα πινάκων που πειραματίζεστε αυτόν τον καιρό;
ΓΚ: Αυτή την περίοδο, η ενέργειά μου είναι συγκεντρωμένα στη διοργάνωση της αναδρομικής μου έκθεσης με τίτλο “Ο Ρεαλισμός της Μνήμης – 5 Ενότητες”. Πρόκειται για μια πολύ σημαντική στιγμή, η οποία θα πραγματοποιηθεί στην Αίθουσα Τέχνης του Ελληνογαλλικού Συνδέσμου, στο Κολωνάκι (Φιλικής Εταιρείας 2, 4ος όροφος). Τα εγκαίνια έχουν προγραμματιστεί για τις 24 Νοεμβρίου στις 8:00 μ.μ. και η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 3 Δεκεμβρίου, με ώρες επίσκεψης για το κοινό καθημερινά από τις 7:00 μ.μ. έως τις 11:00 μ.μ. Η έκθεση τελεί υπό την αιγίδα του Ελληνογαλλικού Συνδέσμου, και θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον Πρόεδρο, κ. Νίκο Αγγελή, καθώς και την υπεύθυνη του Συνδέσμου, κ. Ανδριάνα Κουλουμπή, για την πολύτιμη στήριξή τους. Τη διοργάνωση και την επιμέλεια έχει αναλάβει η Αργυρούλα Pappas Τσιώτα. Είναι ένα έργο ζωής που ανυπομονώ να μοιραστώ με το κοινό, και αμέσως μετά την ολοκλήρωσή του, θα αρχίσω να σχεδιάζω τα επόμενα καλλιτεχνικά μου βήματα.
